Cynllun gweithredu gwrth-hiliaeth

27ain  Gorffennaf 2020

 

Nod Peak yw creu newid cadarnhaol i bobl a lleoedd, ar draws de-ddwyrain Cymru. Rydym yn gweithio er mwyn sicrhau bod cymunedau gwledig ac ôl-ddiwydiannol yn cael eu gweld a’u clywed, yn enwedig y rhai sydd bellaf i ffwrdd o strwythurau grym. O fod yn gweithio mewn bro lle bo’r boblogaeth yn wasgaredig, cawn ein herio o dro i dro gan y cwestiwn: ‘’dyw hiliaeth ddim yn broblem yma, felly pam bod hyn yn berthnasol i ni? ‘ Fel sefydliad a ariennir gan arian cyhoeddus, ein gwaith ni yw dathlu’r amrywiaeth sydd yn bodoli o fewn ein cymunedau gwledig a dod â’r gwirionedd a’r cyfoeth sy’n rhan o fywydau pob dydd rhai pobl i fannau gwledig.

 

Ym mis Mehefin 2020 cyhoeddom y datganiad hwn yn cydnabod ein bod, fel sefydliad, wedi methu â bod yn rhagweithiol wrth-hiliaeth yn ein strwythurau, ein llywodraethiant a’n rhaglennu a dweud bod Bywydau du o bwys.

Yn ystod y mis diwethaf, rydym wedi gweithio gyda’n hymddiriedolwyr ac ymgynghorwyr er mwyn creu’r cynllun gweithredu gwrth-hiliol peilot hwn  ar gyfer Peak. Er mwyn bod yn gwbl dryloyw dylem ddweud bod y datganiad hwn wedi cael ei lunio gan ein tîm o 3 aelod o staff sydd oll yn wyn a’i ddatblygu mewn trafodaeth â’n Bwrdd  Ymddiriedolwyr, sydd hefyd oll yn wyn. Rydym wedi cael sgyrsiau diweddar gyda Mymuna Soleman ac Matthew Gough er mwyn trafod y cynllun gweithredu ac rydym yn diolch iddynt am eu haelioni wrth ymateb gydag awgrymiadau, camau gweithredu a chwestiynau allweddol. Mae’r cynllun hwn yn ddogfen ‘fyw’ a fydd yn datblygu ymhellach wrth i ni barhau i weithio gyda phobl ifanc, artistiaid a chymunedau yn ogystal â chynnal sgyrsiau agored i bawb ynghylch hil a bywyd cefn gwlad.

Mae’r cynllun gweithredu gwrth-hiliaeth hwn yn rhan o ddynesiad ehangach Peak i fynd i’r afael ag anghyfiawnderau systemig, ar gyfer y bobl hynny sydd â nodweddion gwarchodedig yn ôl diffiniad Deddf Cydraddoldebau 2015, a’r rheini sy’n profi rhwystrau cymdeithasol-economaidd ehangach, sef incwm, dosbarth, addysg a lleoliad. Nid yw ein gwaith ar gydraddoldeb hyd yma wedi rhoi ystyriaeth ddigonol i’r gydberthynas rhwng hil, a nodweddion eraill megis anabledd, iaith, rhyw, newid hunaniaeth rhyw, a chyfeiriadaeth rywiol. Byddwn yn gweithio i sicrhau bod y profiadau byw hyn yn weladwy trwy ein rhaglen artistig, ac yn parhau i ddatblygu ein dynesiad tuag at gydraddoldeb trwy ymateb i’w hadborth.

Rydym yn cydnabod bod materion DU a gwahaniaethu ar sail lliw croen yn wahanol i’r rhai a brofir gan gymunedau sydd wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol*. Wrth lunio’r cynllun hwn, yr egwyddor sydd wedi ein harwain yw na fyddwn yn  gofyn i artistiaid ac ymarferwyr Du –  nac artistiaid â lliw croen arall – i gario’r  baich emosiynol a chorfforol yn deillio o’n gweithredoedd gwrth-hiliaeth ni ar yr adeg hon. 

Deallwn fod y gwaith o wrthwynebu hiliaeth yn un hirdymor, a bod yn rhaid iddo fod wedi ei wreiddio mewn perthynas ystyrlon, deialog ac yn anad dim arall – wedi ei seilio ar weithredu.

Byddwn ni yn:

• Gweithredu rhaglen ragweithiol o ddysgu gwrth-hiliaeth, ar gyfer staff, ymddiriedolwyr, gwirfoddolwyr a’n hymarferwyr llawrydd. Ein targed yw lleiafswm o 1 digwyddiad hyfforddi’r flwyddyn, dan arweiniad cwmni neu unigolyn allanol, wedi ei drefnu gan Peak, cyllideb wedi ei neilltuo ar gyfer ein grŵp pobl ifanc er mwyn iddynt gynllunio eu rhaglen eu hunain o ddysgu gwrth-hiliaeth, ymrwymiad gan staff ac Ymddiriedolwyr i addysg gwrth-hiliaeth bersonol ac ymrwymiad i weithio ochr yn ochr â chyd-weithwyr, rhwydweithiau a sefydliadau partner. Amserlen: ar unwaith

 

• Gosod artistiaid Du ac arlunwyr o gymunedau wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol yn ganolog i’n rhaglen gyda lleiafswm o 30% o raglennu ar draws pob un o’n meysydd llafur maes yn cael ei wneud gan artistiaid lliw. Mae hwn yn ymrwymiad i gynyddu swmp ein gwaith – i gydweithio gyda mwy o artistiaid ac ymarferwyr creadigol gydag amrywiaeth ehangach o brofiadau o fywyd pob dydd. Byddwn yn adrodd ar hyn yn flynyddol drwy ein sianeli cyhoeddus yn ogystal ag adrodd yn uniongyrchol i’n cyllidwyr. Amserlen: ar unwaith.

 

• Cynyddu’r gynrychiolaeth o bobl ddu a chymunedau sydd wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol ar ein Bwrdd. Ein targed yw penodi o leiaf ddau aelod newydd i’r Bwrdd erbyn ein cyfarfod cyffredinol blynyddol yn 2021 (sef 25% o aelodaeth Bwrdd Peak). Byddwn yn ystyried amseru penodiadau newydd fel bod y gynrychiolaeth yn gyson a byddwn yn cynnig cefnogaeth gan fentor a chyd-aelodau i Aelodau newydd. Amserlen: Tachwedd 2021

 

• Creu llyfrgell barhaol wedi’i lleoli yn ein stiwdio yng Nghrucywel fel rhan o’n prosiect cyfalaf yn y dyfodol, gan ganolbwyntio ar gyd-berthynas hil, hinsawdd a byw mewn ardal wledig. Amserlen: parhaus drwy gydol 2021/22

 

• Cynnal sgyrsiau agored cyson mewn cydweithrediad â sefydliadau cyffelyb i ni a phartneriaid er mwyn gwrando a dysgu a thrwy hynny gefnogi newid hirdymor go iawn ledled Cymru a gwireddu newid ar draws ein gweithgarwch. Amserlen: ar unwaith

 

• Archwilio hanes y safleoedd a’r tirweddau yr ydym yn gweithio ynddynt, a’u cysylltiadau uniongyrchol neu anuniongyrchol ag ymerodraeth, manteisio trefedigaethol, caethwasiaeth a pherchnogaeth caethweision drwy ein rhaglen artistig, gan greu cyd-destunau diogel, cynhwysol ac ysbrydolgar er mwyn cynnal y sgyrsiau hyn. Amserlen: Hydref 2020 ymlaen

 

• Creu cyfnodau preswyl ymchwil Peak ar gyfer artistiaid Du ac o gefndiroedd sydd wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol, ymgyrchwyr ac ymarferwyr creadigol sy’n canolbwyntio ar faterion yn ymwneud â’r hinsawdd a chyfiawnder tir, byw yng nghefn gwlad, hunaniaeth Gymreig ac iaith. Amserlen: peilot Hydref 2020; galwad agored 2021

 

• Llunio cod ymddygiad gwrth-hiliaeth i’w gytuno gyda’n holl bartneriaid, cydweithwyr, staff, y Bwrdd a gwirfoddolwyr cyn ymgymryd â phrosiectau sy’n mynd i’r afael â gwaith gwrth-hiliaeth Peak a’i ymrwymiad i gydraddoldebau, gyda phrotocol clir ar gyfer codi cwynion a phryderon yn ddienw ac ymdrin â hwy. Amserlen: cyfarfod cyffredinol blynyddol y Peak – hydref 2020

 

• Datblygu rhwydweithiau, llunio partneriaethau a ffurfio prosesau recriwtio sy’n annog ceisiadau oddi wrth ymarferwyr Du a’r rhai o gefndiroedd sydd wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol ar gyfer swyddi staff wedi eu cyflogi (3 o bobl ar hyn o bryd; 1 ar gytundeb dros dro), ac ar gyfer cyfleoedd galwad agored am artistiaid. Ein targed yw i 20% o leiaf o’n tîm cyflogedig a llawrydd fod yn ymarferwyr Du ac yn ymarferwyr lliw. Amserlen: galwadau recriwtio agored cyntaf yn ystod gwanwyn/haf 2021

 

• Cynnig mynediad a defnydd rhad ac am ddim o stwidio Peak i unigolion a grwpiau â nodweddion gwarchodedig. Amserlen: 2021 neu cyn gynted ag y mae ein hadeilad yn ailagor

 

* Rydym wedi defnyddio’r term “y rhai o gefndiroedd sydd wedi eu diffinio fel rhai lleiafrifol” i danlinellu nad yw Cymunedau yn ‘lleiafrifoedd’ o ran iaith, crefydd neu unrhyw ddiffiniad arall ond wedi eu diffinio fel lleiafrifoedd trwy wynder trwch y boblogaeth o fewn proses cymdeithasol-hanesyddol. Rydym yn cydnabod bod pob diffiniad â rhyw broblem neu’i gilydd ac o’r herwydd yn croesawu adborth a deialog wrth i ni symud ymlaen.

Diolch i’r Site Gallery, Sheffield am ei datganiad #BlackLivesMatter a ddylanwadodd ar ein cynllun gweithredu ni.

– Tîm Peak: Justine Wheatley, Melissa Appleton a Rachel Dunlop, Crucywel, 27ain Gorffennaf 2020