Ahoi! Beth sy’n tyfu yma?

Bydd Ahoi! Beth sy’n tyfu yma? yn defnyddio hanes y gamlas yn ei swyddogaeth o gario cynnyrch amaethyddol. Bydd yr artistiaid Ella Gibbs ac Owen Griffiths yn gwneud ymchwil ynghylch y cynhyrchu bwyd sy’n digwydd ar lannau’r gamlas ar ei hyd, gan ddefnyddio Junction Cottage ym Masn Pantymoel fel canolfan waith.

 

Dyddiau ymchwil

 

This slideshow requires JavaScript.

Bu Ella ac Owen yn archwilio’r ffynonellau cynhyrchu bwyd cyfoethog sydd i’w cael ar hyd glan camlas Brycheiniog a Sir Fynwy ac yn llunio map llinol o’r lleoliadau allweddol. Fe wnaethom dreulio’r dydd yn niwrnod ‘Parti yn y Parc Pont-y-pŵl lle by ymwelwyr yn ychwanegu eu gwybodaeth lleol am dyfwyr, rhandiroedd a bwyd gwyllt sydd i’w gael yng nghyffiniau’r gamlas.

Gŵyl Fwyd y Fenni

 

This slideshow requires JavaScript.

Creodd Owen Griffiths weithiau ar raddfa fawr allan o ddeunyddiau ac yn cynnwys meysydd lliw – paneli o ddeunyddiau wedi eu lliwio yn defnyddio’r planhigion a phethau eraill sydd i’w cael ar hyd y gamlas – ac yn adlewyrchu’r haenau daearegol a daearyddol sydd i’w cael yng nghyffiniau camlas Brycheiniog a Sir Fynwys. Cafodd ymwelwyr  â Gŵyl Fwyd y Fenni, yn cynnwys siaradwyr a fu’n annerch ar y llwyfan Materion Amaeth gerllaw, wahoddiad i gyfrannu at y map profiad hwn, ac ychwanegu eu gwybodaeth arbenigol lleol am dyfwyr cnydau, cynhyrchwyr, cynnyrch dros ben a phrosiectau bwyd dan arweiniad cymunedol. Bu Ella Gibbs yn arbrofi â’r syniad bod gwasgu sudd afal yn fodd o fapio a chael blas ar leoliad. Bu’n defnyddio afalau lleol a oedd wedi eu rhoi’n rhodd i Stiwdio Peak, i’w rhoi yn y wasg afalau a thrwy hynny gynhyrchu sudd ffres ar gyfer ymwelwyr â’r stondin, yng Ngŵyl Fwyd y Fenni.

Yr Ysgol Hydref

Porthianna gydag Adele Nozedar

 

This slideshow requires JavaScript.

Yn ystod wythnos gyntaf ein Ysgol Hydref, fe aethom i borthianna gyda’n ysgrifennwr a’n porthiannwr o fri Adele Nozedar. Mae Adele yn teimlo’n angerddol ynghylch casglu bwyd gwyllt ac yn ei weld fel modd o roi hwb i’n dealltwriaeth am yr amgylchfyd lleol ac i blant ddod i ddysgu rhagor am, ac yn, yr awyr agored. Hi yw un o awduron amlycaf y DU am borthianna ac yn sylfaenydd Porthianna Bannau Brycheiniog. Bu’n dangos i ni ble i ddod o hyd i blanhigion bwytadwy a iachusol, ac yn dadlennu cyfoeth pantri’r ddôl ar hyd llwybr tywys camlas Brycheiniog a Sir Fynwy. Ar ôl y tro fe wnaethom jam allan o’r ffrwythau yr oeddem wedi ei gasglu.

Gwehyddu Gwiail gyda Wyldwood Willow

 

This slideshow requires JavaScript.

Cyflwynodd Amanda Rayner o Wyldwood Willow bobl ifanc a’u teuluoedd i grefft gwehyddu gwiail, a rhoi cyfarwyddyd iddynt ar sut i greu clwyd allan o ffyn cyll a gwiail. Diolch i Jackie Charlton a Thîm Gwirfoddolwyr Coed Cymunedol Llangatwg roedd modd i ni ddefnyddio 100 o ffyn cyll a oedd wedi eu cynaeafu o’r goedwig er mwyn creu’r clwydi gwiail. Bydd y clwydi a grëwyd yn cael eu defnyddio yn yr ardd randir gyfagos. Wedi’r gweithdy, fe wnaethom ddod ynghyd er mwyn rhannu pryd o fwyd o gynnyrch lleol – cacen o Bobydd yr Angel yn y Fenni a chawl o stafell De’r Iard Gychod. Buom hefyd yn cymharu sampla pridd a oedd wedi eu casglu o fannau gwahanol ar hyd Camlas Brycheiniog a Sir Fynwy –o Aberhonddu a Thalybont-ar-ŵy i Llangatwg a Phont-y-moel.

Creu Ffwrn Glai

 

This slideshow requires JavaScript.

Bu’r artistiaid Sam Mukumba ac Owen Griffiths yn hwyluso Ysgol Hydref wythnos 3 gan ddangos i deuluoedd sut i greu ffwrn fara glai ar gyfer y gymuned! Roedd pwdlo’r clai gyda thywod, grog a gwellt yn waith dwys a brwnt, ac yn ddigon tebyg i ddawns ddefodol – clymu’r deunyddiau at ei gilydd a chreu cysylltiadau hefyd gyda chyd-aelodau o’r gymuned. Unwaith yr oedd y clai wedi ei gymysgu a’i daenu dros ffrâm wiail, cyn ei osod ar haen o friciau a theils, bu rhaid ei adael am wythnos bellach i sychu cyn ei danio am y tro cyntaf.

Digwyddiad Cynhaeaf Hydrefol

 

This slideshow requires JavaScript.

Fe wnaethom ddathlu diwedd yr Ysgol Hydref gyda digwyddiad i nodi’r Hydref a’r Cynhaeaf ym masn Pant-y-moel, gan wahodd pobl leol i fwynhau’r pizza bendigedig a oedd wedi ei wneud yn y ffwrn glai newydd, yn ogystal â’r sudd afal ffres newydd ei wasgu. Roedd y cynnyrch oll wedi ei gael yn lleol oddi wrth dyfwyr a chynhyrchwyr ar hyd glannau camlas Brycheiniog a Sir Fynwy.

Delweddau gan Vaida Barzdaite

Mae Owen Griffiths yn artist, hwylusydd, ac arweinydd gweithdai. Yn ganolog i’w ddull o weithio mae prosesau cymryd rhan sy’n galluogi ac archwilio methodoleg cydweithiol sy’n herio’r cyffredin a grym. Mae ei waith â chyswllt â ffyrdd o ail-feddwl natur bodolaeth a dwyn ynghyd er mwyn creu ffyrdd newydd o wrthwynebu, archwilio’r hinsawdd a chyfiawnder cymdeithasol, sustemau bwyd ac addysgeg.

Yn 2014 bu’n Gymrawd gyda’r Cyngor Prydeinig yn gweithio gydag artistiaid a rhwydweithiau tyfu cymunedol yng Nghaliffornia. Yn 2016 dyfarnwyd rôl Llysgennad Cymru Greadigol i Griffiths gan Gyngor Celfyddydau Cymru er mwyn archwilio’r defnydd o dir, cymuned a chymryd rhan trwy greu lle, sustemau bwyd ac adfywio. Mae wedi datblygu prosiectau gyda 1418Now, Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Yr Olympiad Diwylliannol, Gwasanaethau Cymdeithasol, Adnoddau Naturoil Cymru, Ysgolion, Cymdeithasau Tai, Gwasanaeth Carchardai EM, yn ogystal ag orielau, sefydliadau diwylliannol ac awdurdodau lleol. Rhwng 2017 ac 19 roedd yn gyd-gyfarwyddwr Gentle/Radical sef prosiect celf a chyfiawnder cymdeithasol yng Nghaerdydd. Graddiodd o Ysgol Muriau a Gofod Yr Academi Gelfyddyd Gain Frenhinol, Copenhagen ac yn aelod o Uned Ymchwil Cerflunio Cymdeithasol Prifysgol Oxford Brookes. Griffiths yw artist trigiannol 2017-19 Amgueddfa Genedlaethol Cymru St Ffagan. Mae’n arwain dau brosiect tymor hir; GRAFT sylabws wedi ei seilio ar bridd – gardd gymunedol amgen yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol a Phrosiect Trebanog sef prosiect adfywio cymunedol.

www.aboutreconnection.com

 

Mae gan Ella Gibbs hanes o weithio yma maes Celf Gyhoeddus led-led y DU ac yn rhyngwladol. Mae ei gwaith yn benodol i’w leoliad, yn cysylltu gyda chymunedau amrywiol, ‘ail0hawlio’ gofodau cymdeithasol a chyhoeddus. Trwy weithgarwch hir-dymor a chomisiynau mae wedi gweithio ar y cyd i gynhyrchu adnoddau sydd wedi dod yn rhan o wead cymunedau. Mae wedi cofnodi a chyhoeddi ystod eang o gyfryngau yn cynnwys archifau byw, gwefannau, cylchgronau, darllediadau radio a dangosiadau ffilm. Mae wedi cyd-guradu prosiectau lu, yn cynnwys Belt – space in between (1991) Shave Artists Workshop (1994)

Mae’r prosiectau wedi trawsnewid llefydd heb ddefnydd i fod yn ganolfannau cymunedol bywiog, orielau yn ardaloedd cynhyrchu sy’n gweithio i’r dim. Mae comisiynau yn cynnwys ‘Spare Time Job Centre’ (2003), Laburnum Pilot – cylchgrawn stryd, wedi ei greu gan y bobl sy’n byw, gweithio a theithio ar hyd y stryd. (2004-07) ‘Common Room Productions’ – gweithio gydag oedolion bregus er mwyn creu bocsys offer hunan-gymorth er mwyn byw yn annibynnol (2007) ac ‘Energy Cafe’ – bocs cludo ceffylau wedi ei drawsnewid i mewn i gegin gymunedol symudol bant o’r grid (2007-11).

Mae Ella yn byw ar hyn o byd ym Mannau Brycheiniog, Cymru. Mae’n tyfu bwyd, yn darparu llety ar gyfer gweithdai wedi eu lleoli ar y tir, ac yn cynnal Cegin Dymhorol Bronhafod.

 


Logo of Canal & River Trust

Arts & Business Cymru

Talygarn Mental Health Unit

Growing Space

Mae’r Artist Rebecca Chesney wedi cynnal ymchwil ar hanes diwydiannol yr ardal a’r tir o gwmpas llwybr halio Camlas Brycheiniog a Sir...

Darllen rhagor

Yn ystod Ysgol Haf y Byti Perfformio bu pobl ifanc yn cydweithio gyda’r artistiaid Stefhan Caddick, Teddy Hunter, Sam Hasler a Lara Ward yn...

Darllen rhagor

Bydd Ahoi! Beth sy’n tyfu yma? yn defnyddio hanes y gamlas yn ei swyddogaeth o gario cynnyrch amaethyddol. Bydd yr artistiaid Ella Gibbs ac Owen...

Darllen rhagor